Strona główna/O analizie technicznej

Co to jest analiza techniczna?

Metastock EOD, Metastock Pro, Metastock FX, Metastock dane w czasie rzeczywistym - w Reuters w najlepszej cenie.

Nowoczesną analizę techniczną zapoczątkowały prace Charlsa Henryego Dowa (1851-1902). W 1879 roku przybył on do Nowego Yorku jako 28-letni założyciel serwisu informacyjnego. Z Edwardem D. Jones'em założył spółkę Dow Jones and Company dostarczającą wiadomości gospodarcze instytucjom finansowym na Wall Street. Dow nigdy nie napisał pracy, w której przedstawiłby swoje teorie. Po jego śmierci w roku 1903 opublikowano zebrane artykuły jego autorstwa dla The Wall Street Journal. Zebrana kwintesencja jego przemyśleń została zebrana w następujących poniżej zdaniach (Teoria Dow'a) :

1. Ceny dyskontują wszystko.
2. Rynek porusza się w trendach.
3. Trendy główne maja trzy fazy:
   A. Akumulacji,
   B. Wzrostu cen z licznymi korektami,
   C. Szczyt i spadek.
   
4. Ruchy średnich musza się potwierdzać.
5. Obroty muszą potwierdzać trend.
6. Trend trwa do momentu wyraźnego jego zakończenia, w czym pomóc mogą:
   A. Linie wsparcia i oporu,
   B. Linie trendu,
   C. Średnie kroczące.
   

Metastock EOD, Metastock Pro, Metastock FX, Metastock dane w czasie rzeczywistym - w Reuters w najlepszej cenie.

Rozdział I
 1.1. Pojęcie giełdy jako miejsca spotkania popytu i podaży
  1.1.1.Powstanie i rodzaje giełd

Giełda jako instytucja funkcjonuje już od wielu lat. Jej początki sięgają organizowanych od wieków w określonych odstępach czasu targów i targowisk, na których oferowane były różne towary. Takim wyjątkowym jak na owe czasy rynkiem, na którym spotykali się kupcy z całej Europy i zawierali między sobą transakcje, było miasto Brugia w Belgii. Lokalizacja ta wiązała się z domem znakomitych patrycjuszy tego miasta - rodziny kupieckiej van der Beurse. W ówczesnej mowie codziennej kupców utarło się powiedzenie, że idzie się zawrzeć transakcje "do Beurse'a". Oczywiście chodziło o dom patrycjuszy, w którym w celach handlowych spotykali się kupcy. I tak od nazwiska kupców powstała nazwa instytucji, którą dziś nazywamy giełdą (Börse) i która funkcjonuje od połowy XVIII wieku, stale rozwijając się i specjalizując.
Z biegiem lat kupcy poszczególnych towarów zaczęli szukać odrębnych lokalizacji. Nazwa jednak pozostała ta sama - giełda. Także i dziś funkcjonują różne rodzaje giełd, a więc giełdy towarowe, giełdy diamentów, giełdy dewizowe i giełdy papierów wartościowych, które interesują nas przede wszystkim.
Wszystkie giełdy mają ten sam cel - zapewnienie miejsca konfrontacji podaży oraz popytu i kształtowanie cen na oferowane produkty. Z punktu widzenia technicznego różnią się one między sobą rzeczywistą (fizyczną) obecnością produktów (przedmiotów handlu) na giełdzie. Na rynku dóbr zamiennych towary, które są przedmiotem handlu, nie muszą być fizycznie obecne podczas zawierania transakcji. To istotnie ułatwia handel, ponieważ nie jest konieczny transport towarów, ich wybór i odbiór. Na tym rynku negocjowane i zawierane mogą być transakcje, w których ilość przedmiotu handlu, jego cena i terminy dostawy są ściśle określone. Wykonanie takich transakcji następuje w jakiś czas po ich zawarciu, w wyniku dokonania zapłaty za towar i jego odbioru.
 Inaczej jest na rynkach dóbr niezamiennych. Dobra, których nie można w dużych ilościach wystandaryzować, muszą być przez kupujących obejrzane i ocenione. Muszą, więc być fizycznie obecne w miejscu zawierania transakcji. Jeśli jej przedmiotem byłyby np. znaczki pocztowe lub diamenty, to chodzi nie tylko o ich fizyczną obecność i jakość, ale również o to, aby w wyniku negocjacji poszczególne egzemplarze mogły uzyskać indywidualne ceny. Cechą charakterystyczną rynku dóbr niezamiennych jest nie tylko zawieranie transakcji na wyodrębnione dobra, ale najczęściej natychmiastowa wymiana towarów i zapłata za nie.
 Natomiast wspólną cechą rynków jest to, iż stanowią one miejsce konfrontacji podaży i popytu. Wynika stąd przejrzystość rynku oraz możliwość negocjowania cen na określone towary, które są następnie powszechnie obowiązujące dla towarów zamiennych.
  Na wszystkich giełdach, na których przedmiotem obrotu są dobra zamienne, handel jest prosty i odbywa się szybko. Dotyczy to także giełd papierów wartościowych i jest to główną przyczyną skoncentrowania naszej uwagi na tego typu giełdach. Rynki papierów wartościowych niezamiennych w tej chwili nas nie interesują.

Metastock EOD, Metastock Pro, Metastock FX, Metastock dane w czasie rzeczywistym - w Reuters w najlepszej cenie.

  1.1.2 Giełdy akcji i papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu
Na giełdzie dokonywany jest podział kapitałowych papierów wartościowych według stopnia ich zamienności. Wyróżnia się więc papiery wierzytelnościowe i papiery udziałowe. Podobnie można mówić o oddzielnych miejscach dokonywania transakcji poszczególnymi rodzajami papierów wartościowych. Istnieje więc giełda o stałym oprocentowaniu (papierów rentowych) i osobna giełda akcji. Podział ten jest konieczny, ponieważ oba rodzaje papierów wartościowych istotnie się różnią. Stąd wynika także różny sposób ich sprzedaży i zakupu.
Aby charakteryzować się zamiennością, papiery wartościowe muszą opiewać na okaziciela. Dotyczy to akcji i obligacji w jednakowym stopniu. Tylko wtedy mogą one być wprowadzone na giełdę i nadawać się do obrotu giełdowego. Dopuszczone do handlu giełdowego są więc wszystkie opiewające na okaziciela zapisy dłużne, jak pożyczki obligacyjne, listy zastawne, obligacje komunalne, obligacje zamienne i opcyjne, obligacje zerowe (inaczej z kuponem zerowym), obligacje o zmiennej stopie oprocentowania i obligacje dwuwalutowe.
  Podobnie akcje, aby być przedmiotem obrotu giełdowego, muszą opiewać na okaziciela. Dotyczy to także praw poboru i kuponów opcyjnych, dla których w ramach rynku akcji utworzono odrębne segmenty rynku. Wszystkie papiery wartościowe, które wystawione są imiennie na ich posiadaczy, nie mogą być przedmiotem handlu na giełdzie. Nie nadają się one bowiem do obrotu giełdowego i dotyczy to nie tylko akcji imiennych, ale również zapisów dłużnych, które emitowane są w ramach systemów bankowego jako szczególne formy oszczędzania, np. przez Kasy Oszczędności (Sparkassen).
  Szczególną uwagę należy zwrócić na certyfikaty inwestycyjne. Chociaż opiewają one na okaziciela, nie są przedmiotem obrotu giełdowego. Ich aktualna wartość wynika bowiem z kursów papierów wartościowych, znajdujących się w posiadaniu funduszu inwestycyjnego, które same są sprzedawane i kupowane na giełdzie.

Metastock EOD, Metastock Pro, Metastock FX, Metastock dane w czasie rzeczywistym - w Reuters w najlepszej cenie.

  1.1.3.Architektura rynku finansowego


Powyżej przedstawiono klasyczny podział rynku finansowego ze szczególnym uwzględnienie rynku kapitałowego.

Metastock EOD, Metastock Pro, Metastock FX, Metastock dane w czasie rzeczywistym - w Reuters w najlepszej cenie.

1.2. Definicja i filozofia analizy technicznej
  1.2.1. Czym jest analiza techniczna ?
Zanim przejdziemy do wybranych metod i narzędzi wykorzystywanych w analizie technicznej musimy najpierw sprecyzować, czym jest analiza techniczna, omówić leżące u jej podstaw przesłanki natury filozoficznej, wskazać kilka wyraźnych różnic dzielących ją od analizy fundamentalnej i w końcu podjąć niektóre zarzuty często wysuwane przeciw analizie technicznej.
Aby w pełni docenić znaczenie analizy technicznej, należy najpierw zrozumieć jej aspiracje oraz, co być może ważniejsze, filozofię, czyli racjonalne uzasadnienie na jakim aspiracje to się opierają.
Zacznijmy od definicji. Analiza techniczna to badanie zachowań rynku, przede wszystkim przy użyciu wykresów, którego celem jest przewidywanie przyszłych trendów cenowych . Termin "zachowanie rynku" dotyczy trzech podstawowych źródeł informacji, jakimi posługuje się analityk, to znaczy ceny, wolumenu oraz otwartych kontraktów. Mówienie o "zachowaniu cen" wydaje się nazbyt wąskim ujęciem, ponieważ dla większości analityków badających rynki towarowe wolumen i otwarte kontrakty stanowią nieodłączną część analizy rynku.

Metastock EOD, Metastock Pro, Metastock FX, Metastock dane w czasie rzeczywistym - w Reuters w najlepszej cenie.

 1.2.2. Uzasadnienie Analizy Technicznej
Analiza techniczna opiera się na trzech przesłankach:
1. Rynek dyskontuje wszystko.
Twierdzenie rynek "dyskontuje wszystko" można prawdopodobnie uznać za kamień węgielny analizy technicznej. Jeśli nie uchwyci się i nie zaakceptuje znaczenia tej pierwszej przesłanki, to również wszystkie kolejne wynikające z niej tezy nie będą większego sensu. Zwolennik analizy technicznej uważa, że wszystkie czynniki, które mogą oddziaływać na rynkową cenę towaru w kontrakcie terminowym - fundamentalne , polityczne, psychologiczne bądź jeszcze inne - znajdują pełne odbicie w cenie tego towaru.
Otóż teza ta sprowadza się w istocie do przekonania, że zachowania cen powinny odzwierciedlać zmiany w relacji popytu i podaży. Jeśli popyt przewyższa podaż, ceny powinny rosnąć, a jeśli podaż będzie większa od popytu, ceny powinny spadać. Ten mechanizm stanowi podstawę wszelkich prognoz gospodarczych i fundamentalnych. Analityk odwraca tę zależność dochodząc do wniosku, że skoro ceny rosną, to - nie zależnie od przyczyn tego stanu rzeczy - popyt musi przewyższać podaż, a uwarunkowania fundamentalne muszą sprzyjać wzrostom cen. Jeśli ceny spadają, oznacza to, że podaż przewyższa popyt, a uwarunkowania fundamentalne sprzyjają spadkom. Być może ta ostatnia uwaga dotycząca uwarunkowań fundamentalnych wydaje się zaskakująca w kontekście prezentacji analizy technicznej, ale jeśli tak, to nie słusznie, albowiem przedmiotem badań analizy technicznej są pośrednio także i owe uwarunkowania. Większość przedstawicieli tego podejścia zgodziłaby się zapewne, że przyczyną hossy lub bessy na rynku danego towaru są właśnie uwarunkowania gospodarcze, czyli czynniki podaży i popytu. To nie wykresy same w sobie są przyczyną wzrostów lub spadków cen. One jedynie odzwierciedlają psychologię rynku "byka" lub "niedźwiedzia".
Analitycy wykresów z zasady nie zajmują się przyczynami spadków lub wzrostów cen. We wczesnych fazach trendu cenowego lub krytycznych momentach zwrotnych bardzo często nikt dokładnie nie wie, dla czego rynek zachowuje się w pewien sposób. Wprawdzie podejście analizy technicznej może czasami wydawać się zbytnim uproszczeniem, ale logika leżąca u podstaw pierwszej przesłanki mówiącej, że rynek dyskontuje wszystko, staję się w miarę zdobywania doświadczeń coraz bardziej przekonująca.
Wynika stąd, że skoro wszystkie czynniki oddziałujące na cenę rynkową znajdują w niej swoje odbicie, to badanie owej ceny jest podejściem samowystarczalnym. Dzięki studiowaniu wykresów i ogromnej ilości wskaźników technicznych analityk dowiaduje się od rynku, jeśli można tak rzec, w którą stronę rynek najprawdopodobniej podąży. W analizie technicznej nie koniecznie idzie o to, aby przechytrzyć rynek. Wszystkie jej narzędzia, omawiane w dalszych rozdziałach, służą analitykowi wykresów jako pomoc w badaniu zachowań cen. Analityk wie, że istnieją pewne przyczyny, dla których ceny rosną lub spadają, ale nie sądzi, by poznanie tych przyczyn było niezbędne dla prognozowania rozwoju sytuacji na rynku.
1. Ceny podlegają trendom.
Pojęcie trendu ma absolutnie podstawowe znaczenie w analizie technicznej. Jeśli nie zaakceptuje się przesłanki mówiącej, że ceny podlegają trendom, dalsze analizy nie mają podstaw. Zasadniczym celem badania wykresów cen na rynkach terminowych jest rozpoznanie trendów w ich wczesnych fazach, co pozwoli na dokonywanie transakcji zgonie z kierunkiem owych trendów. Większość metod stosowanych w analizie technicznej z natury swojej przeznaczona jest do badania trendu, to znaczy do rozpoznawania i śledzenia trendów już istniejących.
Uzupełnieniem przesłanki mówiącej o istnieniu trendów cenowych jest twierdzenie, że trend wykazuje silniejszą tendencję do kontynuacji swego biegu w dotychczasowym kierunku, aniżeli do jego zmiany. Jest to oczywiście adaptacja pierwszej zasady dynamiki Newtona. Inną postacią tego twierdzenia jest teza mówiąca, że istniejący trend będzie kontynuował swój bieg, dopóki nie nastąpi jego odwrócenie. Jest to kolejne twierdzenie analizy technicznej, które wydaje się niemal błędnym kołem. A jednak całe podejście oparte na analizie trendu wiąże się z wykorzystywaniem istniejącego trendu, dopóki nie pojawią się oznaki jego zmiany.
2. Historia się powtarza.
Analiza techniczna zachowań rynku w znacznej mierze wiąże się z badaniem ludzkiej psychiki. Formacje cenowe, znane już od ponad stu lat, są na przykład odzwierciedleniem pewnych kształtów, jakie pojawiają się na wykresach oznajmiając o dominującej na rynku psychologii hossy lub bessy. Ponieważ formacje te sprawdziły się w przeszłości, zakłada się, że znajdą potwierdzenie również i w przyszłości. Opierają się one na badaniu psychiki ludzkiej, która raczej się nie zmienia. Założenie mówiące, że historia się powtarza, można przedstawić również jako tezę, według której kluczem do zrozumienia przyszłości jest badanie przeszłości.

1.3. Porównanie Analizy Technicznej rynków terminowych i kapitałowych
  Często zadaje się pytanie, czy analiza techniczna stosowana do towarowych transakcji terminowych jest taka sama jak w przypadku rynków kapitałowych. Odpowiedź brzmi zarazem "tak i nie". Podstawowe zasady są te same, ale występują też pewne istotne różnice. Zasady analizy technicznej zostały po raz pierwszy zastosowane w odniesieniu do rynków akcji (kapitałowych) i dopiero później adaptowane do potrzeb rynków towarowych. Większość podstawowych narzędzi, jak na przykład wykresy słupkowe oraz wykresy punktowo-symboliczne (typu "kółko i krzyżyk"), formacje cenowe, wielkość wolumenu, linie trendu, średnie kroczące i oscylatory, wykorzystuje się zarówno na rynkach kapitałowych, jak i na giełdzie towarowej. Zaznajomienie się z tymi pojęciami na przykładzie jednego rodzaju rynku pozwala bez trudu stosować je również na drugim. Istnieją jednak pewne różnice związane nie tyle z samymi narzędziami, co z odmienną naturą tych dwóch rynków. Oznaczenie cen na rynkach towarowych jest o wiele bardziej skomplikowane niż na rynku kapitałowym. Ceny poszczególnych towarów podawane są w różnych jednostkach. Na przykład ceny na rynku zbożowym podawane są w centach za buszel, ceny żywca w centach za funt, złoto i srebro w dolarach za uncję, a stopy procentowe w punktach bazowych. Chcąc zawierać tu transakcje, należy poznać szczegóły dotyczące kontraktów specyficznych dla każdego rynku: jednostki w jakich podawane są ceny towarów, minimalne i maksymalne wzrosty cen oraz faktyczna wartość tych wzrostów.
1.3.1. Ograniczony czas ważności kontraktu terminowego
W przeciwieństwie do transakcji na rynku kapitałowym kontrakty terminowe mają wyznaczone daty, po których wygasają, jak na przykład obligacje o określonym terminie realizacji. Typowy kontrakt terminowy obowiązuje przez około półtora roku, po czym traci ważność. A zatem w obrocie znajduje się właśnie szereg kontraktów terminowych na ten sam towar wygasających w różnych miejscach. W związku z tym należy się orientować, które kontrakty mogą stać się przedmiotem transakcji, a których należy unikać. W wyniku tych ograniczeń w czasie powstają pewne problemy z prognozowaniem długoterminowym. Stwarza to stałą konieczność uzyskiwania nowych wykresów, niewiele jest bowiem pożytku z wykresów ukazujących wygasłe kontrakty. Potrzebne są nowe wykresy wraz ze specyficznymi dla nich nowymi wskaźnikami. Na skutek tej ciągłej rotacji znacznie trudniej jest w każdej chwili dysponować aktualnym zestawem wykresów. Również dla użytkowników komputerów oznacza to większy wysiłek i wydatki, ponieważ muszą oni w miarę wygasania kolejnych kontraktów stale aktualizować swoje dane.
1.3.2. Instytucje na rynku kapitałowym
Istnienie rynku kapitałowego i sprawność działania na nim są zależne od instytucji tworzących ten rynek i aktywnie na nim działających. Najważniejsze instytucje działające na rynku kapitałowym w Polsce to banki komercyjne, towarzystwa ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne, fundusze powiernicze, Narodowe Fundusze Inwestycyjne, Komisja Papierów Wartościowych, Giełda Papierów Wartościowych i Centralna Tabela Ofert (OTC, CeTO).
  Towarzystwa ubezpieczeniowe i fundusze emerytalne są bardzo znaczącymi inwestorami na rynku kapitałowym. Wynika to przede wszystkim z tego, że prawie każdy obywatel państwa jest objęty jakąś formą ubezpieczenia obowiązkowego i dobrowolnego. Ze względu na swoje rozmiary oraz potrzeby inwestycyjne instytucje tego typu oddziałują na rynek w wieloraki sposób. Konieczność zachowania bezpieczeństwa wkładów osób oszczędzających na przyszłą emeryturę i związana z tym szczególna kontrola powoduje, że instytucje te inwestują otrzymane wkłady (ich część) w papiery wartościowe o stosunkowo niskim stopniu ryzyka inwestycyjnego. Są to głównie bony skarbowe, obligacje skarbowe i obligacje renomowanych spółek.
  Jako znaczący inwestor towarzystwa ubezpieczeniowe przez zakup papierów wartościowych emitowanych przez państwo stają się wierzycielami państwa finansującymi zadłużenie publiczne. Aktualnie największy polski ubezpieczyciel ZUS działa niezgodnie z zasadami gospodarki rynkowej. Wkłady w tej instytucji nie podlegają kapitalizacji, co niesie ze sobą zagrożenie znacznej deprecjacji wkładów w momencie wystąpienia wysokiej inflacji. Powstają w Polsce fundusze emerytalne, które są skapitalizowane i działają na podstawie indywidualnych kontraktów. Pierwszym funduszem emerytalnym był fundusz utworzony przez fundusz powierniczy Pioneer.
  Fundusze powiernicze służą do wspólnego lokowania środków pieniężnych inwestorów w papiery wartościowe. Oznacza to, że pieniądze poszczególnych uczestników funduszu inwestowane są w te same papiery wartościowe, a korzyści lub straty solidarnie są dzielone między nimi, zależnie od wysokości ich udziału.
  Ze względu na skalę i możliwości skumulowania dużych środków pieniężnych, fundusze powiernicze pozwalają zbudować taki portfel papierów wartościowych, który był by nieosiągalny dla drobnego inwestora, który jest ograniczony barierą wiedzy oraz posiadanego kapitału inwestycyjnego. Realizowana jest tu zasada dywersyfikacji portfela i minimalizacji ryzyka. W krajach o rozwiniętym systemie finansowym akcje funduszy stanowią przedmiot obrotu giełdowego i są instrumentem finansowym podlegającym analizie technicznej.
  Komisja Papierów Wartościowych jest to instytucja powołana do regulowania i nadzorowania rynku kapitałowego oraz ochrony interesów inwestorów. Z urzędu komisja licencjonuje podmioty działające w publicznym obrocie papierami wartościowymi.
  Ponieważ rynek kapitałowy, ze względu na metody i techniki działania na nim, wielość instrumentów oraz różnorodność podmiotów, jest niezmiernie skomplikowany i wymaga odpowiedniej kontroli regulacji - powołano Komisje Papierów Wartościowych. Do zadań Komisji należy miedzy innymi nadzór nad przestrzeganiem reguł uczciwego obrotu i konkurencji w zakresie publicznego obrotu papierami wartościowymi, inspirowanie, organizowanie i podejmowanie działań zapewniających sprawne funkcjonowanie rynku papierów wartościowych oraz ochrona interesów inwestorów.
  Komisja Papierów Wartościowych, jako jedyna instytucja w Polsce, ma prawo dopuszczania papierów wartościowych do publicznego obrotu, zapewniając inwestorom otrzymanie wszelkich zgodnych z prawem informacji potrzebnych do podejmowania decyzji inwestycyjnej.
  Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie jest najważniejszą częścią rynku wtórnego, na której handluje się dopuszczonymi do publicznego obrotu papierami wartościowymi w tym różnego rodzaju derywatami. Na giełdzie w sytuacjach odpowiednio atrakcyjnych dla inwestora dochodzi do alokacji kapitału, która jest niezmiernie ważna dla rozwoju gospodarki. Osoby i instytucje posiadające nadwyżki środków pieniężnych decydują się na ulokowanie ich w sferze produkcji lub usług bądź nabywają papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa. W wyniku transakcji giełdowych następuje przemieszczanie środków pieniężnych i udostępnianie ich tym, którzy mają możliwości ich efektywnego wykorzystania.
  Na giełdzie na rynku wtórnym nie następuje zasilanie w kapitał emitentów papierów wartościowych, ale dochodzi do kupna i sprzedaży wyemitowanych wcześniej papierów wartościowych. Giełda papierów wartościowych chociaż nie zwiększa kapitału emitentów to ma dla nich bardzo duże znaczenie. Jest ona przede wszystkim źródłem informacji. Kształtowanie się kursu akcji jest przecież rynkową wyceną ich wartości, wahania kursu informują o koniunkturze i dekoniunkturze w gospodarce i branży emitenta. Jeżeli doda się do tego strukturę akcjonariatu emitent może na tej podstawie podejmować ważne decyzje dotyczące rozwoju spółki (na przykład emisja nowych akcji czy obligacji zamiennych).
  Funkcje giełdy papierów wartościowych można przedstawić w trzech następujących punktach:

• mobilizacja kapitału - w zależności od sposobu i skuteczności działanie rynku wtórnego, inwestor podejmuje decyzje inwestycji w papiery wartościowe lub postanawia ulokować swoje pieniądze w inny atrakcyjniejszy sposób (na przykład zakup nieruchomości lub waluty).
• transformacja kapitału - kapitał może przybierać różne formy w zależności od sytuacji na rynku i atrakcyjności poszczególnych lokat.
• wycena kapitału - akcje na rynku pierwotnym sprzedawane są po cenie emisyjnej.

Na giełdzie do transakcji dochodzi po cenie rynkowej, która jest efektem określonego popytu i podaży. Cena rynkowa może być podstawą do wyceny wartości kapitału, a odniesiona do ceny emisyjnej pozwala na ocenę wyceny majątku dokonanej przez emitenta.
  Na giełdzie notowane są akcję spółek, które spełniają określone warunki, które dotyczą wielkości notowanej spółki, liczby wyemitowanych akcji czy struktury akcjonariatu.
Od 1 maja 2004 dokonany został nowy podział rynków giełdowych. Zamiast dotychczasowych rynków podstawowego, równoległego i wolnego, obecnie obrót giełdowy prowadzony jest na dwóch nowych rynkach, regulowanych osobnymi regulaminami:
Rynek podstawowy
Kluczowe kryteria dopuszczeniowe:

• papiery wartościowe są dopuszczone do publicznego obrotu,
• ich zbywalność nie jest ograniczona,
• wszystkie wyemitowane akcje danego rodzaju zostały objęte wnioskiem do właściwego organu spółki prowadzącej urzędowy rynek giełdowy o dopuszczenie ich do obrotu,
• iloczyn liczby i prognozowanej ceny rynkowej akcji objętych wnioskiem, a w przypadku gdy określenie tej ceny nie jest możliwe - kapitały własne emitenta, wynoszą równowartość w złotych co najmniej 1.000.000 EURO,
• rozproszenie akcji
• sprawozdanie finansowe za 3 ostatnie lata

Rynek równoległy
Kluczowe kryteria dopuszczeniowe:

• są one dopuszczone do publicznego obrotu lub KPWiG wydała zezwolenie na ich obrót na rynku regulowanym,
• ich zbywalność nie jest ograniczona,
• w stosunku do ich emitenta nie toczy się postępowanie upadłościowe lub likwidacyjne

W ramach rynku podstawowego wyodrębniony został segment Plus. Warunkami włączenia akcji do tego segmentu - oprócz wymogów mierzalnych, są kryteria o charakterze jakościowym - przyjęcie do stosowania wszystkich zasad ładu korporacyjnego oraz podniesienie standardów w zakresie komunikacji emitentów z inwestorami.
W ramach rynku równoległego wyodrębniony został segment Prim. Podstawą kwalifikacji do segmentu PRIM są wymogi dotyczące standardów komunikacji emitentów z inwestorami a także zwiększenie zakresu informacji finansowych poprzez zobowiązanie do publikowania skonsolidowanych raportów kwartalnych.

Rys.1 Schemat podziału rynków po 1 maja 2004
Dla spółek, które prowadzą działalność w obszarze nowoczesnych technologii Giełda utworzyła odrębny segment o nazwie SiTech (Segment Innowacyjnych Technologii). Kryterium decydującym o włączeniu spółki do tego segmentu jest rodzaj działalności:

• - branża technologii informatycznych,
• - telekomunikacja,
• - media elektroniczne.

Spółki kwalifikowane są do segmentu SiTech niezależnie od tego, czy notowane są na rynku podstawowym czy równoległym. Spółki te mają dodatkową prezentację w tabelach giełdowych.
  Domy Inwestycyjne (Maklerskie) są to instytucje, za których pośrednictwem emitenci sprzedają papiery wartościowe na rynku pierwotnym, a inwestorzy dokonują obrotu na rynku wtórnym. Transakcje na rynku papierów wartościowych zawierane są za pośrednictwem maklerów zatrudnionych w domach inwestycyjnych. Osoby wykonujące zawód maklera muszą posiadać licencję wydaną przez Komisje Papierów Wartościowych. Domy inwestycyjne są jedyną instytucją, która ma prawo zajmować się obrotem publicznym. Dom inwestycyjny działa na rynku kapitałowym zawsze we własnym imieniu na rachunek klienta lub własny. W pierwszym przypadku jest pośrednikiem, a jego dochodem jest prowizja maklerska od przeprowadzonej transakcji. W Polsce prowizja jest płacona tylko od zrealizowanego częściowo lub w całości zlecenia i jest taka sama przy kupnie oraz sprzedaży.

1.3.3 Instrumenty rynku kapitałowego
Na rynku kapitałowym dochodzi do ustawicznego przemieszczania się kapitałów pieniężnych. Jest to obok systemu bankowego i budżetu najsprawniejszy układ redystrybucji dochodów w gospodarce. Jego efektywność zależy od stosowanych na nim instrumentów finansowych. Klasycznymi instrumentami rynku kapitałowego są akcje i obligacje. Mniej znane w Polsce są transakcje financial futures i forward, opcje oraz swapy walutowe.
  Akcja jest papierem wartościowym udziałowym. Akcja jako papier wartościowy stwierdza udział jego posiadacza w spółce akcyjnej, a tym samym i w jej kapitale. Akcje mogą być przedmiotem obrotu, a więc ulegać przenoszeniu, zbyciu, darowiźnie, dziedziczeniu itp. W okresie istnienia spółki akcyjnej właściciel akcji w zwykłych warunkach ma prawo do udziału w zyskach przedsiębiorstwa, przeznaczonych do podziału przez walne zgromadzenie. Taki zysk jaki przynosi akcja jest nazywany dywidendą.
  Obok akcji zwykłych spółki mogą wypuszczać akcje o szczególnych uprawnieniach dla akcjonariuszy. Są to akcje uprzywilejowane. Akcje spełniają dwie podstawowe funkcje ekonomiczne: są formą pozyskiwania kapitału przez spółki akcyjne oraz z punktu widzenia akcjonariusza instrumentem inwestowania bez podjęcia działalności gospodarczej we własnym imieniu i na własny rachunek.
  Instrumentem finansowym ściśle związanym z akcją jest prawo poboru. Prawo poboru występuje przy emisji nowych akcji i oznacza prawo do zakupu nowych akcji po cenie emisyjnej w określonej proporcji. Prawo to może być sprzedawane lub kupowane na rynku.
  Obligacja jest papierem wartościowym dłużnym inkorporującym wierzytelności pieniężne. W odróżnieniu od akcji obligacja jest przede wszystkim instrumentem pożyczkowym pełniącym równocześnie funkcje instrumentu lokat. Obok akcji jest to podstawowy instrument finansowania inwestycyjnego w Polsce.
  Obligacja jest papierem wartościowym, w którym eminent stwierdza, że jest dłużnikiem wobec właściciela obligacji (wierzyciela) i zapłaci kwotę pieniężną oraz ustalone oprocentowanie w sposób i w terminach określonych obligacji.
  Obligacja jako instrument długu stanowi pożyczkę udzieloną eminentowi przez obligatariusza, w klasycznym przypadku daje uprawnienie do stałego oprocentowania płatnego przed dywidendą i ma pierwszeństwo do zapłaty w przypadku likwidacji eminenta. Obligacje mogą być zbywane po cenie ustalonej między zbywającym i nabywcą obligacji. Czasami eminent może określić w obligacji warunki ograniczające obrót obligacją, ze względu na przedmiot dodatkowego świadczenia.
  Najważniejsze cechy większości obligacji to:

• termin wykupu; jest to dzień, począwszy od którego obligacja podlega wykupowi,
• wartość nominalna; jest to wartość, którą posiadacz obligacji otrzymuje od emitenta

Istnieje wiele kryteriów klasyfikacji obligacji. Ze względu na:

• źródła regulacji prawnej; wyróżnia się obligacje regulowane przepisami ustawy o obligacjach i unormowane przepisami innych aktów prawnych (na przykład prawa bankowego),
• przedmiot zobowiązania emitenta; wyróżnia się obligacje zawierające inkorporowane w nich wierzytelności wyłącznie pieniężne i obligacje zawierające oprócz tych wierzytelności także zobowiązania do świadczeń dodatkowych,
• legitymację prawną i sposób przenoszenia tytułu własności do praw majątkowych; wyróżnia się obligacje na okaziciela (są notowane na giełdzie) i obligacje imienne,
• podmiot emitujący; wyróżnia się obligacje emitowane przez podmioty gospodarcze posiadające osobowość prawną, organizacje społeczne posiadające osobowość prawną, które oprócz działalności statutowej prowadzą działalność gospodarczą, fundacje prowadzące działalność gospodarczą, gminy, Skarb Państwa, banki i Narodowy Bank Polski,
• materialną formę obligacji; wyróżnia się obligacje materialne i zdematerializowane,
• sposób oprocentowania; wyróżnia się obligacje o stałym oprocentowaniu, indeksowane i o kuponie zerowym,
• gwarancje udzielone nabywcom; wyróżnia się obligacje zabezpieczone i niezabezpieczone

W obrocie gospodarczym obligacje pełnią wiele funkcji. Najważniejsza z punktu widzenia emitenta jest funkcja kredytowa, ponieważ obligacje pozwalają emitentowi uzyskać środki pieniężne do dyspozycji na określony czas ze źródeł pozabankowych. Z reguły oprocentowanie obligacji jest niższe od oprocentowania kredytu bankowego. W takim układzie obligacje pozwalają na przykład na realizację inwestycji, która posiada stopę zwrotu wyższą niż oprocentowanie obligacji. Z punktu widzenia nabywców obligacje są instrumentem lokat czasowo wolnych środków pieniężnych, przynosząc inwestorom związane z tymi lokatami korzyści majątkowe w formie oprocentowania i ewentualnych świadczeń dodatkowych emitenta. Dla inwestora nabywanie obligacji ma sens przede wszystkim wtedy, gdy oprocentowanie obligacji jest wyższe niż oprocentowanie bankowych depozytów terminowych. Przy typowych obligacjach inwestor może liczyć na trzy źródła dochodów związanych z obligacją. Są to odsetki otrzymywane okresowo od emitenta, reinwestowanie otrzymanych odsetek oraz zyski pochodzące z różnic kursowych (nabycie obligacji po niższej cenie i odsprzedaż lub wykupienie przez emitenta po wyższej cenie). Kontrakty futures są to instrumenty finansowe, które zobowiązują dwie strony do zawarcia w przyszłości transakcji na warunkach określonych w kontrakcie. Wystawiający kontrakt zobowiązuje się do dostarczenia przedmiotu kontraktu w ustalonym terminie (tak zwana krótka pozycja), zaś nabywca kontraktu zobowiązuje się do zapłacenia ustalonej ceny po dostarczeniu przedmiotu kontraktu (tak zwana pozycja długa).
Z kontraktami futures związane są trzy różne ceny. Pierwsza jest to cena w dniu zawarcia kontraktu. Obowiązuje ona obie strony i po takiej cenie w przyszłości zostanie zrealizowana transakcja. Druga jest to cena rynkowa i podlega ona ciągłej zmianie wraz z rynkiem. Taki sam kontrakt zawarty innego dnia będzie z reguły miał inną cenę. Trzecia jest to cena bieżąca przedmiotu kontraktu na rynku. Różnica między ceną kontraktu i ceną bieżącą jest podstawą różnych strategii gry rynkowej. W momencie zbliżania się terminu realizacji kontraktu różnica ta powinna oscylować wokół zera.
Kontrakty futures są wystawiane na różne instrumenty finansowe. W praktyce spotykane są następujące kontrakty futures:

• walutowe kontrakty futures (currency futures),
• procentowe kontrakty futures (interest rate futures),
• indeksowe kontrakty futures (index futures),
• akcyjne kontrakty futures (stocks futures).

W walutowych transakcjach (jest to najstarsza forma transakcji financjal futures) przedmiotem handlu są waluty, a cenę kontraktu wyznacza odpowiedni poziom kursu walutowego. W procentowych kontraktach instrumentem pierwotnym jest oprocentowany papier wartościowy (na przykład obligacja). Nie są one już tak jednorodne jak kontrakty walutowe, co wynika przede wszystkim ze zróżnicowania przedmiotu transakcji. Oprócz długoterminowych obligacji skarbowych i średnioterminowych skryptów dłużnych, występują krótko-terminowe weksle skarbowe i certyfikaty depozytowe oraz krótkoterminowe depozyty bankowe.
Indeksowe transakcje futures dotyczą różnych indeksów ekonomicznych, a przede wszystkim indeksów kursów akcji (giełdowych). W przypadku indeksowych kontraktów nie może wystąpić fizycznie dostawa instrumentu pierwotnego, czyli indeksu na przykład rynku. W momencie dostawy odbywa się rozliczenie kontraktu. Jeżeli wartość indeksu jest niższa niż cena ustalona w kontrakcie, nabywca płaci wystawiającemu kontrakt sumę pieniężną proporcjonalną do różnicy między ceną ustaloną w kontrakcie a wartością indeksu. Nabywca kupując kontrakt zgodził się na wyższą wartość (cenę) indeksu, musi zatem dopłacić różnicę.
Jeżeli wartość indeksu jest wyższa niż cena ustalona w kontrakcie, wystawiający kontrakt płaci nabywcy kontraktu sumę pieniężną proporcjonalną do różnicy między wartością indeksu a ceną ustaloną w kontrakcie. Wystawiający kontrakt gwarantował niższą wartość (cenę) indeksu musi zatem dopłacić różnicę.
Akcyjne kontrakty futures odnoszą się do akcji, a o cenie kontraktu decyduje właściwy kurs akcji. Idea rozliczania się jest analogiczna jak w przypadku kontraktów dla indeksów.
Kontrakty forward definiuje się podobnie jak kontrakty futures, jako instrument finansowy, który zobowiązuje strony do zawarcia w przyszłości transakcji na warunkach określonych w kontrakcie. W odróżnieniu od kontraktu futures, kontrakt forward występuje w obrocie pozagiełdowym (kontrakt futures występuje z reguły na giełdzie), jest niestandaryzowany i zawierany na zamówienie (kontrakt futures jest standardyzowany, czyli ściśle określony zawczasu), termin dostawy jest określany na konkretny dzień (przy kontraktach futures na miesiąc), prawie zawsze dochodzi do dostawy przedmiotu kontraktu (w kontraktach futures dostawa z reguły nie występuje co jest następstwem strategii gry i bardzo częstego przyjmowania odwrotnej pozycji), płatność następuje po dostawie ( w kontraktach futures wnoszony jest przez obydwie strony depozyt, a kontrakt jest rozliczany codziennie).
Opcja jest instrumentem finansowym, który daje jego posiadaczowi prawo do zakupu lub sprzedaży innego instrumentu finansowego, którym w szczególności może być papier wartościowy. W odróżnieniu od kontraktów futures i forward posiadanie opcji daje prawo, a nie stwarza zobowiązania.
W opcji występują trzy niezmienne dane będące jej podstawą:

• instrument opcyjny (instrument finansowy, na który wypisana została opcja),
• określona cena instrumentu finansowego, po której opcja może być egzekwowana (cena kontraktu),
• termin ważności opcji.

Cena opcji jest tak zwana premia, która jest płacona wystawiającemu opcję, bez względu na to czy opcja zostanie w określonym czasie wyegzekwowana.
W praktyce wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje opcji, opcję kupna (call option) i opcję sprzedaży (put option). Opcja kupna daje jej posiadaczowi prawo do zakupu instrumentu finansowego (na przykład akcji) po określonej cenie, w ustalonym terminie. Opcja sprzedaży daje jej posiadaczowi prawo do sprzedaży instrumentu finansowego po określonej cenie, w ustalonym terminie.
  Ponieważ opcja jest prawem, a nie zobowiązaniem, posiadacz jej skorzysta z tego prawa tylko wtedy jeżeli jest to opłacalne. Skorzystanie z tego prawa nazywa się wykonaniem lub rozliczeniem opcji.
  Dla wystawiającego opcję wystawienie jej wiąże się z przyjęciem zobowiązania w sytuacji gdy jej nabywca zdecyduję się ją wykonać. Definiując termin opcji należy wyróżnić dwa pojęcia: termin wygaśnięcia opcji i termin wykonania opcji. Termin wygaśnięcia opcji jest to termin po upływie którego opcja nie może być wykonana i traci swoją ważność. Termin wykonania opcji jest to termin, w którym opcja jest wykonana.
  Ze względu na termin opcji na rynku wyróżnia się dwa typy. Są to opcja amerykańska i opcja europejska. Posiadacz opcji amerykańskiej może ją wykonać w dowolnym dniu od momentu jej nabycia do terminu wygaśnięcia. W przypadku opcji europejskiej posiadacz może ją wykonać jedynie w dniu, w którym przypada termin wygaśnięcia opcji. Oznacza to, że w przypadku opcji europejskiej termin wykonania i termin wygaśnięcia jest taki sam.
Z opcją związane są trzy różne ceny:

• cena wykonania - jest to cena po jakiej opcja jest wykonana i jest ona ustalona w momencie wystawienia opcji i nie zmienia się w czasie,
• cena opcji - jest to tak zwana premia, czyli cena prawa, które nabywa posiadacz opcji; cena ta jest to wartość rynkowa opcji, która zmienia się w czasie,
• cena instrumentu finansowego, na który jest wystawiona opcja jest to wartość rynkowa tego instrumentu.

Podstawą decyzji o wykonaniu opcji jest porównanie ceny wykonania opcji z bieżącą ceną rynkową instrumentu finansowego. Dla opcji kupna cena wykonania jest to cena, po jakiej posiadacz opcji ma prawo nabyć instrument finansowy od wystawiającego opcję w momencie wykonania. Inwestor skorzysta z opcji jeżeli bieżąca cena instrumentu finansowego będzie wyższa niż cena wykonania opcji.
W przypadku opcji sprzedaży cena wykonania jest to cena, po jakiej posiadacz opcji ma prawo sprzedać instrument finansowy wystawiającemu opcję w momencie jej wykonania. Inwestor skorzysta z tej opcji jeżeli bieżąca cena instrumentu finansowego na rynku będzie niższa niż cena wykonania opcji.
Najczęściej spotyka się opcję na akcje, walutę, oprocentowane papiery wartościowe oraz indeksy rynku. Przedmiotem opcyjnego zakupu i sprzedaży mogą być również kontrakty financial futures.

Obszerne fragmenty tekstu pochodzą z książek :

1. Waldemar Tarczyński "Rynki Kapitałowe" (Wydawnictwo "Placet" 1997),
2. Martin Pring "Podstawy analizy technicznej" (WIG Press 1998),
3. Rudigera Dudrigkeita "Rynek pieniądza i papierów wartościowych" oraz
4. John J.Murphy "Analiza techniczna" (WIG Press 1995).
5. J.J.Murphy -"Technical Analysis of The Futures Markets A Comprehensive Guide to Trading Methods and Applications" wydana przez New York Institute of Finance w 1986.
6. Martin J.Pring - "Podstawy analizy technicznej", WIG-Press 1998
7. Teksty własne

Metastock EOD, Metastock Pro, Metastock FX, Metastock dane w czasie rzeczywistym - w Reuters w najlepszej cenie.

Na górę

Istnieją cztery rodzaje analiz rynkowych dotyczących ruchów cenowych

Primo : fundamentalna, która w przypadku akcji ocenia spółkę pod względem jej finansów i perspektyw przyszłych przychodów i zysków, w przypadku obligacji ocenia kondycję rodzimych stóp procentowych, w przypadku towarów na rynkach terminowych (i nie tylko) ocenia ich ogólną dostępność i perspektywy produkcji (najczęściej światowej), a w przypadku walut kondycję ekonomiczną kraju pochodzenia waluty oraz uwarunkowania społeczno-polityczne.

Secundo : psychologiczna, która ocenia nastroje rynkowe i ogólne nastawienia inwestorów na przykład na podstawie zachowania się banków centralnych. tzn. czy stopy procentowe spadną czy się podniosą, czy wreszcie nastrój jako sam w sobie udziela się innym i w jakiej mierze. Możemy mieć do czynienia z tzw. 'owczym pędem', który jest tak samo groźny kiedy jest dobrze jak i źle, a nastrój potrafi się udzielać.

Terzio : astrologiczna, czyli upatrująca zachowań ludzkich w ruchach ciał niebieskich i tak np. w roku 1997/98 podczas przelatującej i wyraźnie widocznej na naszym, polskim nieboskłonie komety 'Boba O'Haleya' widać było wyraźną aktywność na rynkach terminowych płodów rolnych (kawa zielona arabika notowana na rynku CSCE w Nowym Yorku zdrożała w okresie 3 miesięcy około 125%.

Quattro: techniczna, która opiera się wyłącznie na analizach wykresów cenowych o różnorakiej postaci, od liniowych poprzez słupkowe do symbolicznych, w połączeniu z interpretacjami matematycznymi, najczęściej zwanymi oscylatorami, pomagającymi odnaleźć momenty zakupu lub sprzedaży w formie inicjowanych sygnałów po przekroczeniu charakterystycznych poziomów.

Na górę

Gra w kółko i krzyżyk...

Graliście kiedyś w kółko i krzyżyk? Na pewno tak. Na wykresach taka gra nazywa się punktowo-symboliczna i odgrywa ogromną rolę w badaniu zachowań cen i trendów. Oś pionowa to cena, oś pozioma to czas, ale... kółko to spadek a krzyżyk to wzrost. Dodatkowo każde z nich można nanieść na wykres tylko wtedy, gdy zmiana ceny jest odpowiednia i z góry założona np. w przypadku indeksu Dow Jones - 20 punktów. Jeśli więc cena zmieni się o dwadzieścia punktów od ostatniego pomiaru, to możemy zaznaczyć w tej samej kolumnie kółko jeśli cena spadła lub krzyżyk jeśli cena wzrosła. Tylko, że w jednej kolumnie mogą znajdować się wyłącznie kółka lub krzyżyki zwane potocznie kratkami. Jeśli natomiast zmiana ceny jest mniejsza niż 20 punktów, to możemy wykres zostawić takim jaki był do tej pory. Tak więc należy określić wielkość kratki. Dla analiz w krótkim terminie stosuje się kratki mniejsze. Powinniśmy zwiększać kratki w miarę jak dłuższą perspektywę czasu bierzemy pod uwagę. Wymiary kratki jednak pozostają niezmienione na tym samym wykresie - nie można ich zmieniać.

Zobacz przykład

Na górę